روتین مراقبت پوست و ضدآفتاب؛ راهنمای علمی برای هر نوع پوست

سه پایهٔ هر روتین: پاک‌کردن، آب‌رسانی، محافظت

روتین خوب مراقبت پوست با تعداد محصولات سنجیده نمی‌شود. هر پوستی، از هر نوع و در هر سنی، سه نیاز پایه دارد: پاک‌کردن ملایم آلودگی و چربی اضافه بدون آسیب به سد محافظ پوست، آب‌رسانی و تقویت این سد با مرطوب‌کنندهٔ مناسب، و محافظت روزانه در برابر آفتاب. ترکیبات فعال مانند ویتامین C یا رتینوئیدها بعد از این سه پایه اضافه می‌شوند تا نیاز خاصی مانند لک، جوش یا خطوط ریز را هدف بگیرند.

نوع پوست خود را بشناسید

صورت را با شویندهٔ ملایم بشویید، خشک کنید و یک ساعت هیچ محصولی نزنید. اگر پوست در تمام صورت براق و چرب شد، پوست شما چرب است؛ اگر کشیده، زبر یا پوسته‌پوسته شد، خشک است؛ اگر فقط پیشانی، بینی و چانه چرب شدند، مختلط است؛ و اگر احساس راحتی داشتید، پوستتان معمولی است. پوست حساس نوع جداگانه‌ای نیست بلکه ویژگی‌ای است که با سوزش، قرمزی یا خارش در برابر محصولات خود را نشان می‌دهد.

کم‌آبی هم وضعیتی جدا از نوع پوست است: پوست کم‌آب آب کافی ندارد و حتی اگر چرب باشد، کدر و کشیده به نظر می‌رسد و خطوط ریز در آن بیشتر دیده می‌شوند.

روتین صبح

مرحلهٔ اول، شویندهٔ ملایم است؛ برای پوست خشک و حساس گاهی شستن با آب ولرم کافی است. مرحلهٔ دوم، در صورت تمایل، سرم آنتی‌اکسیدان مانند ویتامین C است که در برابر آسیب آفتاب و آلودگی محافظت بیشتری ایجاد می‌کند و به روشنی پوست کمک می‌کند. مرحلهٔ سوم، مرطوب‌کننده‌ای متناسب با نوع پوست، و مرحلهٔ آخر و مهم‌ترین، ضدآفتاب است.

روتین شب

اگر آرایش یا ضدآفتاب مقاوم به آب زده‌اید، ابتدا با پاک‌کنندهٔ روغنی یا میسلار و سپس با شوینده بشویید. بعد، ترکیب درمانی مناسب پوستتان را بزنید؛ مثلاً رتینوئید برای خطوط ریز و جوش، یا اسیدهای لایه‌بردار و آزلائیک اسید طبق نظر پزشک. در پایان، مرطوب‌کننده بزنید. شب بهترین زمان برای ترکیبات فعال است، چون پوست در حال ترمیم است و آفتاب برخی از این مواد را بی‌اثر می‌کند.

ضدآفتاب را درست انتخاب کنید

عدد SPF میزان محافظت در برابر اشعهٔ UVB را نشان می‌دهد که عامل اصلی آفتاب‌سوختگی است. اما اشعهٔ UVA که عامل اصلی پیری پوست و لک است، از ابر و شیشه هم عبور می‌کند؛ پس ضدآفتاب باید «طیف گسترده» باشد و در برابر UVA هم محافظت کند. برای استفادهٔ روزانه SPF دست‌کم ۳۰ و برای پوست‌های لک‌دار، بعد از درمان‌های کلینیکی و در آفتاب شدید، SPF ۵۰ توصیه می‌شود.

ضدآفتاب‌ها با فیلترهای معدنی (مانند اکسید روی و دی‌اکسید تیتانیوم) یا شیمیایی ساخته می‌شوند. فیلترهای معدنی معمولاً برای پوست‌های حساس و در بارداری انتخاب مناسب‌تری هستند. ضدآفتاب‌های رنگی حاوی اکسید آهن، علاوه بر UV، بخشی از نور مرئی را هم مهار می‌کنند و برای ملاسما و لک‌های هورمونی ارزش ویژه دارند. بافت را بر اساس نوع پوست انتخاب کنید: ژلی یا فلوئید برای پوست چرب و مستعد جوش، و کرمی برای پوست خشک.

مقدار و تمدید ضدآفتاب

بیشتر افراد کمتر از نصف مقدار لازم ضدآفتاب می‌زنند و در نتیجه محافظت آن‌ها بسیار کمتر از عدد روی بسته است. یک قاعدهٔ ساده و کاربردی این است که برای صورت و گردن به اندازهٔ طول دو بند انگشت ضدآفتاب بزنید. در بیرون از خانه، ضدآفتاب را هر دو ساعت و پس از تعریق زیاد، شنا یا خشک‌کردن صورت با حوله تمدید کنید. در روزهای ابری و داخل خانه یا خودرو کنار پنجره هم ضدآفتاب لازم است.

ترکیبات فعال؛ چه چیزی برای چه کاری؟

ویتامین C آنتی‌اکسیدان است و به روشنی و یکدستی رنگ پوست کمک می‌کند. نیاسینامید سد پوستی را تقویت می‌کند و به کنترل چربی، قرمزی و لک کمک می‌کند. رتینوئیدها نوسازی سلول‌ها و کلاژن‌سازی را تحریک می‌کنند و برای خطوط ریز، جوش و لک مؤثرند، اما باید آهسته و یک شب در میان شروع شوند. اسیدهای آلفاهیدروکسی مانند گلیکولیک و لاکتیک بافت سطحی را صاف‌تر می‌کنند و سالیسیلیک اسید که در چربی حل می‌شود، منافذ را پاک می‌کند. هیالورونیک اسید آب‌رسان است و سرامیدها سد پوستی را بازسازی می‌کنند. آزلائیک اسید هم برای جوش، قرمزی و لک کاربرد دارد.

ترکیب‌هایی که با احتیاط استفاده می‌شوند

رتینوئید و اسیدهای لایه‌بردار قوی را در یک شب با هم نزنید؛ تحریک و خشکی شدید ایجاد می‌کنند. برخی فرمول‌های ترتینوئین با بنزوئیل پراکساید اکسید می‌شوند و بهتر است در زمان‌های متفاوت استفاده شوند. استفادهٔ هم‌زمان از چند لایه‌بردار، شایع‌ترین علت آسیب سد پوستی و حساس‌شدن پوست است. برعکس، این باور که ویتامین C و نیاسینامید نباید با هم استفاده شوند، با فرمول‌های امروزی پشتوانهٔ علمی ندارد. هر محصول تازه را ابتدا چند روز روی ناحیهٔ کوچکی امتحان کنید.

روتین برای هر نوع پوست

پوست چرب و مستعد جوش: شویندهٔ ژلی ملایم، مرطوب‌کنندهٔ سبک و غیرکومدوژنیک، ضدآفتاب ژلی و ترکیباتی مانند سالیسیلیک اسید، نیاسینامید یا رتینوئید با نظر پزشک. دربارهٔ درمان جوش، مقالهٔ آکنهٔ بزرگسالی را بخوانید.

پوست خشک: شویندهٔ کرمی بدون کف زیاد، مرطوب‌کنندهٔ غنی با سرامید و هیالورونیک اسید، و پرهیز از آب داغ و لایه‌برداری زیاد.

پوست حساس و رزاسه: کمترین تعداد محصول، بدون عطر و الکل، ضدآفتاب معدنی و ترکیبات آرام‌بخش؛ تغییرات را یکی‌یکی و آهسته انجام دهید.

پوست مختلط: شویندهٔ ملایم، مرطوب‌کنندهٔ سبک برای کل صورت و در صورت نیاز لایهٔ بیشتر روی نواحی خشک.

پوست بالغ: علاوه بر سه پایه، رتینوئید شبانه، آنتی‌اکسیدان صبحگاهی و مرطوب‌کنندهٔ تقویت‌کنندهٔ سد پوستی؛ ضدآفتاب در این سن هم همچنان مهم‌ترین محصول ضدپیری است.

بارداری و شیردهی

در بارداری رتینوئیدها، هیدروکینون و لایه‌برداری‌های قوی کنار گذاشته می‌شوند. ترکیباتی مانند آزلائیک اسید، ویتامین C، نیاسینامید و ضدآفتاب معدنی معمولاً انتخاب‌های ایمن‌تری هستند، اما هر محصولی را با نظر پزشک ادامه دهید یا شروع کنید.

روتین خانگی و درمان کلینیکی

روتین خانگی، پایه است و درمان‌های کلینیکی روی آن ساخته می‌شوند. فیشیال دوره‌ای در جوانسازی و فیشیال، پاک‌سازی و آب‌رسانی تخصصی در فیشیال و هیدرافیشیال و برنامه‌های لک‌برداری وقتی بهترین نتیجه را دارند که بین جلسات، پوست با روتین درست و ضدآفتاب منظم مراقبت شود. در جلسهٔ مشاوره، پزشک بر اساس نوع پوست و نیاز شما، روتین ساده و مناسبی پیشنهاد می‌کند.