لک صورت چیست و چرا ایجاد می‌شود؟
رنگ پوست را رنگدانه‌ای به نام ملانین تعیین می‌کند که سلول‌های ملانوسیت در لایهٔ پایه‌ای پوست می‌سازند. هر عاملی که ملانوسیت‌ها را بیش از حد فعال کند یا رنگدانه را در پوست انباشته کند، لک ایجاد می‌کند. مهم‌ترین این عوامل عبارت‌اند از اشعهٔ فرابنفش آفتاب، نور مرئی (از جمله نور شدید محیط)، تغییرات هورمونی، التهاب‌های پوستی مانند جوش و زخم، گرما، ژنتیک و برخی داروها. شناخت نوع و علت لک، مهم‌ترین قدم برای درمان موفق آن است.
انواع لک صورت
ملاسما یا لک بارداری: لک‌های قهوه‌ای یا خاکستری‌قهوه‌ای و معمولاً قرینه روی گونه‌ها، پیشانی، بالای لب و بینی. با هورمون‌ها (بارداری، قرص‌های پیشگیری)، آفتاب، نور مرئی و گرما تشدید می‌شود و ماهیتی مزمن و برگشت‌پذیر دارد.
لک آفتابی (لنتیگوی خورشیدی): لک‌های قهوه‌ای مشخص و گرد که در اثر سال‌ها تابش آفتاب روی صورت، دست و شانه‌ها ظاهر می‌شوند.
کک‌مک: لک‌های ریز ژنتیکی که در تابستان پررنگ‌تر و در زمستان کم‌رنگ‌تر می‌شوند.
تیرگی پس از التهاب: لکی که بعد از جوش، زخم، سوختگی یا اقدامات تهاجمی پوستی باقی می‌ماند و در پوست‌های تیره‌تر شایع‌تر است.
لک‌های برجسته مانند کراتوز سبورئیک در واقع ضایعهٔ پوستی هستند و درمانشان متفاوت است. تیرگی دور چشم و تیرگی پوست گردن و زیر بغل هم علل جداگانه‌ای دارند؛ برای نمونه تیرگی مخملی گردن ممکن است با مقاومت به انسولین مرتبط باشد و بررسی پزشکی لازم دارد.
تشخیص نوع و عمق لک
پزشک با معاینه، بررسی سابقهٔ هورمونی و دارویی و در صورت نیاز با لامپ مخصوص (وود)، نوع لک و عمق آن را مشخص می‌کند. ملاسما ممکن است سطحی، عمقی یا مختلط باشد و این موضوع روی انتخاب روش و پیش‌بینی نتیجه اثر مستقیم دارد. هر لک تیره‌ای که نامنظم است، رنگ‌های مختلف دارد یا در حال تغییر است، باید پیش از هر درمانی معاینه شود تا ضایعات مشکوک از قلم نیفتند.
روش‌های درمان لک در فیورا
درمان لک تقریباً همیشه ترکیبی است و چند لایه دارد:
داروهای موضعی روشن‌کننده: ترکیباتی مانند ترتینوئین، آزلائیک اسید، کوجیک اسید، آربوتین، نیاسینامید، ویتامین C، ترانگزامیک اسید موضعی و سیستئامین. ترکیب‌های سه‌گانهٔ تجویزی هم برای دوره‌های کوتاه و زیر نظر پزشک استفاده می‌شوند.
لایه‌برداری شیمیایی: لایه‌بردارهایی مانند گلیکولیک، لاکتیک، ماندلیک، سالیسیلیک و ترکیبات ملایم دیگر، به‌صورت یک دورهٔ چندجلسه‌ای لایه‌های رنگدانه‌دار سطحی را برمی‌دارند. در پوست‌های تیره‌تر، لایه‌بردارهای سطحی و ملایم ایمن‌ترند.
مزوتراپی و میکرونیدلینگ روشن‌کننده: تزریق یا رساندن ترکیباتی مانند ترانگزامیک اسید، گلوتاتیون و ویتامین C به لایه‌های پوست.
درمان‌های دستگاهی: لیزرهای مخصوص لک برای لک‌های آفتابی و برخی موارد ملاسما با تنظیمات ملایم، و دستگاه‌های ترمو فرکشنال مانند سولاتریکس که با ایجاد میکروکانال، جذب سرم‌های روشن‌کننده را چند برابر می‌کنند.
داروهای خوراکی: در برخی موارد ملاسمای مقاوم، پزشک ممکن است داروی خوراکی تجویز کند؛ این داروها فقط پس از بررسی سابقهٔ پزشکی و تحت نظر پزشک مصرف می‌شوند.
درمان ملاسما (لک بارداری)
ملاسما به جای «درمان قطعی»، نیاز به «کنترل بلندمدت» دارد. هدف، کم‌رنگ‌کردن هرچه بیشتر لک و جلوگیری از برگشت آن است. در ملاسما، روش‌های پرحرارت و تهاجمی می‌توانند لک را بدتر کنند؛ بنابراین درمان با ملایمت، تدریج و ترکیب روش‌ها انجام می‌شود. عوامل تشدیدکننده مانند آفتاب، گرمای زیاد (سونا، آشپزخانهٔ داغ) و در صورت امکان قرص‌های هورمونی باید با پزشک بررسی و کنترل شوند.
نقش حیاتی ضدآفتاب
مهم‌ترین بخش درمان و پیشگیری از برگشت لک، محافظت روزانه است. ضدآفتاب با محافظت گسترده و عدد محافظت بالا، باید هر روز، حتی در روزهای ابری و داخل خانه، زده و هر دو تا سه ساعت در بیرون تمدید شود. برای ملاسما، ضدآفتاب‌های رنگی حاوی اکسید آهن ترجیح داده می‌شوند، چون در برابر نور مرئی هم محافظت می‌کنند. کلاه لبه‌دار و عینک آفتابی هم کمک می‌کنند.
چه کسانی نباید برخی روش‌ها را انجام دهند؟
در بارداری و شیردهی بسیاری از داروها و روش‌ها مجاز نیستند و فقط برخی ترکیبات ایمن با نظر پزشک استفاده می‌شوند. در عفونت یا التهاب فعال پوست، آفتاب‌سوختگی، مصرف اخیر ایزوترتینوئین (برای لایه‌برداری و دستگاه) و حساسیت به ترکیبات، روش‌ها تعدیل یا به تعویق انداخته می‌شوند.
تعداد جلسات و زمان دیدن نتیجه
درمان لک تدریجی است و معمولاً یک دورهٔ چندجلسه‌ای با فاصلهٔ دو تا چهار هفته انجام می‌شود. بهبود محسوس معمولاً از هفتهٔ ششم تا دوازدهم دیده می‌شود. لک‌های آفتابی و سطحی زودتر و ملاسمای عمقی کندتر پاسخ می‌دهند و پس از دورهٔ اصلی، درمان نگهدارنده لازم است.
مراقبت پس از جلسات درمان لک
بعد از لایه‌برداری یا مزوتراپی، پوست ممکن است چند روز حساس، قرمز یا پوسته‌پوسته شود. پوسته‌ها را نکنید، از شویندهٔ ملایم و مرطوب‌کننده استفاده کنید، تا چند روز رتینوئید و لایه‌بردار نزنید، از آفتاب، سونا و گرمای زیاد پرهیز کنید و ضدآفتاب را جدی بگیرید.
قیمت لک‌برداری در ارومیه
هزینه به نوع لک، روش‌های درمانی، داروها و تعداد جلسات بستگی دارد و پس از معاینه، برنامه و هزینهٔ دقیق پیش از شروع به‌طور شفاف اعلام می‌شود.